CERT Polska: jak zgłosić incydent cyberbezpieczeństwa krok po kroku?

Dostajesz SMS o dopłacie do przesyłki, e-mail z prośbą o pilne zalogowanie do banku albo zauważasz nieznaną aktywność na swoim koncie. W takiej sytuacji łatwo stracić czas na szukanie właściwego adresu lub przypadkowo przekazać oszustom kolejne dane. W Polsce podejrzane strony, wiadomości i incydenty związane z cyberbezpieczeństwem można zgłaszać do CERT Polska. Ważne jest jednak, by wybrać kanał odpowiedni do rodzaju zagrożenia i jednocześnie zabezpieczyć własne konta.

Najważniejsze adresy są trzy: oficjalny formularz incydent.cert.pl, numer 8080 do przekazywania podejrzanych SMS-ów oraz adres cert@cert.pl do kontaktu e-mail. Dane te potwierdza strona kontaktowa CERT Polska. Numer 8080 nie jest infolinią telefoniczną.

Czym zajmuje się CERT Polska i co warto zgłaszać?

CERT Polska działa w strukturach NASK – Państwowego Instytutu Badawczego i realizuje zadania CSIRT NASK, jednego z krajowych zespołów reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego. Przyjmuje informacje między innymi o phishingu, fałszywych witrynach, przejęciach kont, złośliwym oprogramowaniu czy atakach na systemy informatyczne. Nawet jeśli nie doszło jeszcze do utraty pieniędzy, zgłoszenie próby oszustwa może pomóc w analizie kampanii i ostrzeganiu innych.

Nie każde zdarzenie jest tym samym: otrzymanie podejrzanej wiadomości to potencjalna próba ataku, natomiast wpisanie hasła na fałszywej stronie albo uruchomienie złośliwego pliku oznacza już ryzyko naruszenia bezpieczeństwa. Od tej różnicy zależą czynności, które trzeba wykonać oprócz samego zgłoszenia.

Gdzie zgłosić zagrożenie? Najprostszy wybór kanału

Jak zgłosić incydent przez incydent.cert.pl?

1. Otwórz adres samodzielnie. Wpisz https://incydent.cert.pl/ w przeglądarce. Nie korzystaj z linku do „zgłoszenia”, który przyszedł w podejrzanej wiadomości.
2. Wybierz ścieżkę zgłoszenia. Osoba prywatna lub podmiot nieobjęty odpowiednimi obowiązkami KSC korzysta ze ścieżki „Osoba fizyczna / inne podmioty”. Dla podmiotów kluczowych i ważnych przewidziano odrębne zasady, opisane niżej.
3. Wskaż kategorię zdarzenia. Wybierz możliwie najbliższą temu, co się wydarzyło, np. podejrzany e-mail lub złośliwą domenę. Jeżeli sprawa nie pasuje do dostępnych kategorii, skorzystaj z formularza ogólnego.
4. Opisz fakty. Podaj, kiedy zauważono problem, jakie konto, urządzenie albo serwis jest dotknięte, co dokładnie się wydarzyło i jakie czynności zostały już wykonane. Oddziel to, co wiesz na pewno, od przypuszczeń.
5. Dodaj dostępne dowody. Mogą to być adres podejrzanej witryny, treść wiadomości, bezpiecznie przygotowany plik EML/MSG czy fragmenty dzienników zdarzeń. Nie uruchamiaj ponownie podejrzanych załączników tylko po to, by coś sprawdzić.
6. Wyślij formularz i zachowaj numer. Zgodnie z instrukcją CERT Polska po przesłaniu formularza wyświetlany jest indywidualny numer zgłoszenia. Warto go zapisać, ponieważ ułatwi dalszy kontakt i przekazywanie uzupełnień.

Jeśli zgłaszasz jedynie podejrzaną wiadomość i nie oczekujesz odpowiedzi, formularz może umożliwiać zgłoszenie informacyjne bez podawania danych kontaktowych. Podanie zwrotnego adresu e-mail jest jednak pomocne, gdy analitycy potrzebują dodatkowych szczegółów. Oficjalny opis procesu i kategorii znajduje się w bazie wiedzy CERT Polska.

Jak poprawnie przesłać podejrzany SMS na 8080?

Otwórz podejrzany SMS w telefonie, wybierz funkcję przekazania wiadomości i wpisz jako odbiorcę 8080. Zachowaj oryginalną treść, w tym znajdujący się w niej adres internetowy. Nie dopisuj komentarza ani numeru nadawcy. Nie wysyłaj zrzutu ekranu jako MMS-a – ten kanał służy do wiadomości tekstowych. CERT Polska informuje, że podejrzane SMS-y nie są obecnie przyjmowane przez formularz zgłoszeniowy.

Przekazanie SMS-a na 8080 jest bezpłatne w Polsce; w roamingu opłaty mogą zależeć od taryfy operatora. Nie trzeba klikać podejrzanego linku, żeby go zgłosić. Samo przesłanie wiadomości nie oznacza też, że ktoś automatycznie cofnie ewentualny przelew lub zabezpieczy Twoje konto. Szczegóły publikuje CERT Polska na stronie listy ostrzeżeń.

Jak zgłosić podejrzaną wiadomość e-mail?

Możesz skorzystać z formularza albo wysłać zgłoszenie na cert@cert.pl. Jeśli program pocztowy na to pozwala, zapisz podejrzany e-mail jako plik EML lub MSG i dołącz go do zgłoszenia. Taki plik zachowuje nagłówki techniczne, dzięki którym można badać pochodzenie wiadomości. Zwykły zrzut ekranu pokazuje tylko część informacji i zazwyczaj nie zastępuje oryginału.

Nie pobieraj i nie otwieraj załączników tylko po to, aby ocenić, czy są szkodliwe. Jeśli wiadomość zawiera dane wrażliwe, przekazuj je wyłącznie oficjalnym kanałem i zgodnie z zasadami organizacji, w której pracujesz. Instrukcje dla różnych klientów poczty są dostępne w poradniku CERT Polska dotyczącym plików EML i MSG.

Co zrobić, jeśli kliknięto link lub podano dane oszustowi?

Nie czekaj na odpowiedź CERT Polska, zanim ograniczysz szkody. Kolejność działań zależy od sytuacji:

• Podano dane logowania: z zaufanego urządzenia zmień hasło do danego konta i do innych miejsc, w których użyto identycznego hasła. Wyloguj pozostałe sesje, sprawdź metody odzyskiwania dostępu i włącz uwierzytelnianie wieloskładnikowe.
• Podano dane karty lub zatwierdzono przelew: natychmiast skontaktuj się z bankiem oficjalnym numerem albo przez aplikację i zapytaj o blokadę karty, konta lub dalsze możliwości działania. Nie korzystaj z numeru kontaktowego podanego w podejrzanym SMS-ie.
• Zainstalowano nieznany program: przerwij wykonywanie podejrzanych czynności, w miarę możliwości odizoluj zagrożone urządzenie od sieci i zgłoś sprawę administratorowi lub zaufanej pomocy technicznej. Nie usuwaj pochopnie dowodów, które mogą być potrzebne do analizy.
• Ujawniono dane osobowe: ustal zakres ujawnienia, monitoruj nieznane operacje, a gdy istnieje ryzyko wykorzystania numeru PESEL, rozważ jego zastrzeżenie za pomocą oficjalnych usług państwowych.

Jeśli doszło do kradzieży środków, wymuszenia lub innego przestępstwa, zgłoś sprawę również Policji. Przekazanie incydentu do CERT Polska nie zastępuje reklamacji w banku ani zawiadomienia organów ścigania. Taką zasadę wskazują także materiały Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

Czy firmy mają takie same zasady zgłaszania jak osoby prywatne?

Nie zawsze. Zwykła osoba fizyczna może dobrowolnie zgłosić podejrzane zdarzenie przez incydent.cert.pl. Natomiast podmioty kluczowe i ważne objęte ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa mogą mieć szczególne obowiązki związane z incydentami poważnymi. Zgodnie z materiałami CERT Polska dotyczącymi stanu prawnego po nowelizacji, która weszła w życie 3 kwietnia 2026 r., proces ten może obejmować wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia oraz zgłoszenie w ciągu 72 godzin, z zastrzeżeniem wyjątków i okresów dostosowawczych.

Podmioty mające dostęp do Systemu S46 wykorzystują go do obowiązkowych zgłoszeń incydentów poważnych; gdy nie ma takiej możliwości, obowiązuje sposób zastępczy wskazany przez właściwy CSIRT. Przedsiębiorstwa z sektora finansowego objęte rozporządzeniem DORA podlegają odrębnym zasadom dotyczącym poważnych incydentów ICT. Nie należy więc przenosić terminów dla regulowanych organizacji automatycznie na każdy podejrzany SMS otrzymany przez osobę prywatną. Szczegóły i terminy przejściowe opisano w oficjalnych zasadach zgłaszania incydentów oraz w instrukcji systemu S46.

Jak sprawdzić, czy zgłoszenie zostało przekazane prawidłowo?

• W przypadku formularza zapisz wyświetlony numer zgłoszenia, a także kopię najważniejszych informacji i datę przesłania.
• Jeśli zgłaszasz phishing e-mailowy, zachowaj oryginalną wiadomość i sprawdź, czy użyto właściwego adresu odbiorcy lub formularza.
• W przypadku SMS-a upewnij się, że został przekazany na 8080 jako zwykły SMS, bez dodatkowego tekstu.
• Sprawdź niezależnie, czy hasła zostały zmienione, sesje unieważnione, karta zablokowana lub urządzenie zabezpieczone – zależnie od rodzaju incydentu.
• Jeżeli zgłoszenie dotyczy firmy, przekaż numer sprawy zespołowi bezpieczeństwa i ustal, kto odpowiada za dalsze uzupełnienia i ewentualne obowiązki prawne.

Najważniejsza zasada: zgłoszenie do CERT Polska pomaga analizować i ograniczać cyberzagrożenia, ale nie zastępuje działań podejmowanych we własnym zakresie w celu ochrony konta, pieniędzy i danych. Korzystaj wyłącznie z adresów wpisanych samodzielnie i zawsze weryfikuj aktualne instrukcje na oficjalnej stronie CERT Polska.

Stan informacji: 28 października 2026 r. Instrukcje formularza i zasady prawne mogą być aktualizowane.