Fotoradar w Polsce: jak działa i co zrobić po wezwaniu

Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) ostrzegł 20 października 2026 r. przed fałszywymi SMS-ami, które informują o rzekomym wykroczeniu zarejestrowanym przez fotoradar i prowadzą do linku płatniczego. GITD podkreśla, że nie wysyła takich wiadomości. Co ważne, pierwsze pismo z CANARD również nie jest jeszcze mandatem i nie wymaga zapłaty. To rozróżnienie pozwala uniknąć zarówno pochopnej wpłaty, jak i zignorowania prawdziwego wezwania. Aktualne ostrzeżenie GITD o fałszywych wiadomościach.

Przykład w tym artykule jest fikcyjny i służy wyłącznie do objaśnienia procedury: Marta, właścicielka samochodu, dostaje list dotyczący zarejestrowanego zdarzenia. Nie wie jeszcze, kto prowadził auto. Jej kolejne kroki pokazują, jak sprawdzić dokument, odpowiedzieć w terminie i nie pomylić wezwania z mandatem.

Jak działa fotoradar i co oznacza wezwanie?

W potocznym użyciu „fotoradar” bywa nazwą różnych urządzeń automatycznego nadzoru. CANARD, czyli Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym działające w strukturze GITD, obsługuje między innymi stacjonarne urządzenia rejestrujące prędkość, urządzenia mobilne oraz odcinkowy pomiar prędkości. Ten ostatni oblicza średnią prędkość pojazdu na kontrolowanym odcinku na podstawie czasu przejazdu. CANARD nadzoruje także wybrane skrzyżowania pod kątem przejazdu na czerwonym świetle.

Materiał z urządzenia nie oznacza automatycznego wysłania mandatu. CANARD najpierw weryfikuje dane i możliwość wykorzystania ich w postępowaniu. W raporcie mogą znajdować się między innymi data, godzina i miejsce zdarzenia, numer rejestracyjny, prędkość zarejestrowana przez urządzenie, obowiązujący limit oraz zdjęcie pojazdu. Po ustaleniu właściciela lub posiadacza pojazdu w ewidencji kierowana jest do niego korespondencja z prośbą o wskazanie osoby, której powierzono pojazd albo która nim kierowała. Opis etapów i wzory formularzy publikuje oficjalna procedura CANARD.

Przykład Marty: cztery kroki po otrzymaniu pisma

1. Sprawdź, czy wiadomość i nadawca są wiarygodni

Marta nie klika w link z SMS-a ani nie wykonuje przelewu na rachunek podany w wiadomości. Zgodnie z ostrzeżeniem GITD korespondencja w sprawie naruszeń obsługiwanych przez CANARD jest prowadzona listownie albo przez dedykowany portal eBOK; GITD ostrzega też przed fałszywymi e-mailami i listami. Dlatego sam wygląd koperty czy nazwa nadawcy nie wystarczą. Jeśli coś budzi wątpliwości, Marta samodzielnie otwiera oficjalną stronę GITD i kontaktuje się z CANARD przez numer podany w urzędowym serwisie, a nie przez numer z podejrzanej wiadomości.

Podstawowe pytanie brzmi: czy dokument jest wezwaniem do złożenia oświadczenia, czy już mandatem? Pierwsza korespondencja zawiera informację o zarejestrowanym naruszeniu i formularze. Dopiero po dalszych czynnościach i wyrażeniu zgody na przyjęcie mandatu może zostać przesłany mandat kredytowany z indywidualnym numerem rachunku. GITD nie wysyła linków do opłacania mandatu.

2. Porównaj dane z raportu z własnymi dokumentami

Marta sprawdza numer rejestracyjny, wskazaną datę, godzinę, miejsce oraz opis naruszenia. Porównuje je z dokumentami i ustala, kto miał wtedy dostęp do samochodu, na przykład na podstawie kalendarza, grafiku pracy lub zapisów podróży. Zdjęcie może pomóc zrozumieć sprawę, ale nie należy zgadywać tożsamości kierującego na podstawie słabo widocznej twarzy. Według FAQ CANARD załączona dokumentacja stanowi komplet informacji posiadanych przez GITD; w razie potrzeby zdjęcia można obejrzeć w siedzibie CANARD lub delegaturze terenowej.

Jeżeli samochód był już sprzedany, Marta nie poprzestaje na ustnym wyjaśnieniu. Do GITD należy wysłać dokument potwierdzający zbycie, na przykład kopię umowy sprzedaży, faktury albo aktu darowizny, zgodnie z instrukcją CANARD. Gdy dane w raporcie wydają się błędne, trzeba opisać konkretną rozbieżność i zwrócić się do urzędu w trybie wskazanym w piśmie, zamiast poprawiać formularz domysłami.

3. Ustal, które oświadczenie pasuje do sytuacji

CANARD udostępnia trzy rodzaje oświadczeń; ich oficjalne wzory i instrukcje pomagają ustalić, który formularz dotyczy konkretnej sytuacji. Numer 1 wypełnia osoba, która kierowała pojazdem w chwili zdarzenia. Numer 2 służy właścicielowi lub posiadaczowi, który wskazuje osobę, której powierzył auto do kierowania lub używania. Numer 3 dotyczy właściciela lub posiadacza, który nie wskazuje albo odmawia wskazania tej osoby. To różne odpowiedzi na różne sytuacje, a nie trzy sposoby na uniknięcie sprawy.

Jeśli Marta ustali, że prowadziła sama, wypełnia formularz przewidziany dla kierującego i czyta pouczenie przed zaznaczeniem odpowiedzi. Jeśli wie, komu powierzyła samochód, wskazuje tę osobę zgodnie z formularzem. Nie powinna wpisywać kogoś „na wszelki wypadek”. Sam brak możliwości rozpoznania kierowcy na zdjęciu nie zwalnia właściciela z obowiązku odpowiedzi na żądanie organu. Niewskazanie osoby może stanowić odrębne wykroczenie; nie jest automatycznie tym samym co mandat za pierwotne przekroczenie prędkości. W razie wątpliwości co do swojej sytuacji Marta kontaktuje się z CANARD lub korzysta z porady prawnej, zamiast wybierać oświadczenie bez zrozumienia jego skutków.

4. Odpowiedz w terminie i zachowaj dowód

FAQ CANARD wskazuje siedem dni na udzielenie odpowiedzi. Marta sprawdza termin i sposób doręczenia w swoim piśmie, wypełnia właściwy formularz, podpisuje go i odsyła na adres wskazany w dokumentacji. GITD dopuszcza także odpowiedź przez elektroniczne Biuro Obsługi Klienta CANARD; oficjalna instrukcja GITD o korespondencji fotoradarowej opisuje tę drogę, a rejestracja eBOK wymaga profilu zaufanego albo kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Przy wysyłce pocztą warto zachować kopię dokumentów oraz potwierdzenie nadania. Jeżeli termin już minął, CANARD zaleca niezwłocznie wypełnić właściwe oświadczenie i wysłać je na adres z otrzymanej dokumentacji, zamiast dalej zwlekać.

Co zrobić po otrzymaniu mandatu?

Jeśli po złożeniu oświadczenia CANARD prześle mandat kredytowany, przeczytaj go oddzielnie od wcześniejszego wezwania. Według FAQ CANARD taki mandat należy opłacić w ciągu siedmiu dni od jego odebrania, używając indywidualnego numeru rachunku wskazanego na druku. Nie przenoś tego terminu na wcześniejsze wezwanie i nigdy nie płać na konto podane w SMS-ie. Gdy nie zgadzasz się z ustaleniami, sprawdź pouczenie na otrzymanym dokumencie; zależnie od przebiegu sprawy CANARD może przesłać mandat, zwrócić się do wskazanej osoby albo skierować sprawę do sądu.

Najbezpieczniejszy rezultat sprawdzenia to jasna odpowiedź na cztery pytania: czy pismo pochodzi z właściwego kanału, czy zgadzają się dane pojazdu i zdarzenia, kto faktycznie prowadził lub używał auta oraz jaki termin i sposób odpowiedzi podano w dokumentach. Procedury i taryfy mogą się zmieniać, dlatego w razie rozbieżności kieruj się aktualnym pismem oraz informacjami CANARD, a nie starym wzorem znalezionym w sieci. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.