Weryfikacja: 13 listopada 2026 r., godz. 22:34 CET (UTC+01:00). W dostępnych źródłach nie ma potwierdzenia nowego rozstrzygnięcia w sprawie zbrodni połanieckiej. To historyczna sprawa zabójstwa Krystyny i Stanisława Łukaszków oraz 12-letniego Mieczysława Kality, dokonanego w nocy z 24 na 25 grudnia 1976 r. w okolicach Zrębina. Jan Sojda został uznany za jednego z głównych sprawców; po procesie skazano go na śmierć, a wyrok wykonano w 1982 r.
Nazwą „zbrodnia połaniecka” określa się zabójstwo popełnione na drodze między Połańcem a Zrębinem w województwie świętokrzyskim. Ofiarami byli małżonkowie Krystyna i Stanisław Łukaszkowie oraz brat Krystyny, Mieczysław Kalita. Krystyna była w piątym miesiącu ciąży. Cała trójka wracała po pasterce do domu.
Według relacji z procesu napastnicy podstępem skłonili Łukaszków i chłopca do opuszczenia kościoła, a potem zaatakowali ich na trasie do Zrębina. Ciała przeniesiono, by stworzyć pozory wypadku drogowego. Pierwsza wersja zdarzeń rzeczywiście koncentrowała się na wypadku, lecz dalsze ustalenia śledczych i wyniki badań obrażeń podważyły to wyjaśnienie. Opis procesu opublikowany w 1979 r. w „Głosie Wielkopolskim”, na podstawie informacji PAP, wymienia ofiary i relacjonuje ustalenia sądu.
Jan Sojda był centralną postacią oskarżenia. W procesie uznano, że brał udział w zaplanowaniu i przeprowadzeniu zabójstwa. Według odtworzonego przez śledczych przebiegu wydarzeń pomógł wyciągnąć ofiary z kościoła, a następnie uczestniczył w działaniach mających zatrzeć ślady i utrzymać sprawę w tajemnicy. Był spowinowacony z rodziną ofiar, a lokalne konflikty i urazy miały stanowić tło zbrodni. Nie należy jednak sprowadzać jej do pojedynczej sprzeczki: sąd rozpatrywał konkretne czyny oskarżonych i dowody zebrane w śledztwie.
Sprawę zapamiętano także z powodu zastraszania świadków i zmowy milczenia. Część osób obecnych w autobusie lub znających okoliczności wydarzeń nie mówiła prawdy albo wycofywała wcześniejsze relacje. W późniejszym procesie skazano również świadków za fałszywe zeznania i zatajenie informacji. Skala nacisków utrudniała ustalenie przebiegu wydarzeń oraz przedłużyła postępowanie.
W pierwszym etapie śledczy rozpatrywali zdarzenie jako wypadek ze skutkiem śmiertelnym. Przełom przyniosły dalsze zeznania oraz ponowne badania obrażeń ofiar, które nie pasowały do prostego wyjaśnienia potrąceniem. W relacji TOK FM opisano ekshumację i badania przeprowadzone w Krakowie, które zakwestionowały wersję wypadku. Warto pamiętać, że sprawa ujawniła także błędy i opóźnienia we wstępnych czynnościach; do odtworzenia przebiegu zbrodni potrzebne były kolejne dowody oraz zeznania.
Proces przed Sądem Wojewódzkim w Tarnobrzegu z siedzibą w Sandomierzu rozpoczął się 7 listopada 1978 r. i zakończył 10 listopada 1979 r. Na ławie oskarżonych zasiedli Jan Sojda, Józef Adaś, Jerzy Socha, Stanisław Kulpiński i Henryk Witek. Sąd skazał Sojdę, Adasia, Sochę i Kulpińskiego na karę śmierci; Witek otrzymał karę więzienia za udział w przenoszeniu zwłok. Współczesna procesowi relacja prasowa podaje, że przesłuchano 226 świadków.
Po dalszym postępowaniu karę śmierci wobec Sochy i Kulpińskiego zamieniono na kary więzienia. Jan Sojda i Józef Adaś zostali powieszeni 23 listopada 1982 r. w krakowskim areszcie przy ul. Montelupich. Datę egzekucji i późniejsze losy wyroków podają relacje TOK FM oraz opracowanie historyczne Naszej Historii. Zainteresowanie tematem może rosnąć dzięki kolejnym publikacjom i ekranizacjom, ale samo zainteresowanie nie oznacza nowych ustaleń w sprawie.
W nocy z 24 na 25 grudnia 1976 r., na drodze między Połańcem a Zrębinem.
Był głównym oskarżonym i jednym z czterech mężczyzn skazanych za udział w zabójstwie. Sąd wymierzył mu karę śmierci.
W źródłach sprawdzonych 13 listopada 2026 r. nie znaleziono potwierdzenia nowego rozstrzygnięcia; dostępne publikacje omawiają historyczne wydarzenia.
Andriejewa kontra Muchová: porównanie obrony, forhendu, slajsa i gry przy siatce. Sprawdź styl obu tenisistek i fakty z WTA Finals 2026.
Poznaj właściwą kolejność pięciu filmów o Jamesie Bondzie z Danielem Craigiem. Sprawdź, dlaczego warto oglądać je chronologicznie i co łączy kolejne części.
Jak działa weto prezydenta w Polsce? Sprawdź, ile głosów potrzeba do jego odrzucenia, co oznacza większość 3/5 i kiedy prezydent musi podpisać ustawę.
Co wydarzyło się w Zrębinie w Boże Narodzenie 1976 roku? Wyjaśniamy rolę Jana Sojdy, przebieg śledztwa i wyroki w sprawie połanieckiej.
Wyjaśniamy, czym jest DSA, jakie prawa daje użytkownikom platform internetowych i jak zgłosić podejrzenie naruszenia przepisów w Polsce.
Polska zagra z Rumunią 14 listopada i ze Szwecją 17 listopada 2026. Sprawdź godziny, źródła terminarza PZPN i sposób odróżniania kadry A od U-21.
Rumunia–Polska zagrają 14 listopada w Bukareszcie. Sprawdź godzinę w Polsce i Rumunii, transmisję TVP oraz wynik poprzedniego meczu 6:0.
Jak sprawdzić pociągi do Mrozów i z Mrozów? Zobacz, gdzie znaleźć rozkład KM, przesiadki, komunikaty o opóźnieniach i informacje o dostępności stacji.
Zbrodnia połaniecka: co wydarzyło się w 1976 roku, kim były ofiary i skąd zmowa milczenia? Fakty i tło sprawy przy premierze serialu 13 listopada 2026.
PSZOK przyjmuje wybrane odpady komunalne od mieszkańców, a składowisko jest instalacją do ich unieszkodliwiania. Sprawdź, gdzie oddać gabaryty, elektrośmieci i odpady poremontowe.
